દ્રવ્યની ત્રણ અવસ્થાઓ અને અવસ્થા ફેરફાર સમજાવો.
દ્રવ્યની ત્રણ અવસ્થાઓ છે : ઘન, પ્રવાહી અને વાયુ.
દ્રવ્યની એક અવસ્થામાંથી બીજી અવસ્થામાં રૂપાંતર થાય તેને અવસ્થા-ફેરફાર કહે છે. બે સામાન્ય અવસ્થા-ફેરફાર, ઘનમાંથી પ્રવાહી અને પ્રવાહીમાંથી વાયુ અને વાયુમાંથી પ્રવાહી અને પ્રવાહીમાંથી ઘન છે. જ્યારે પદાર્થ અને તેના પરિસર (પડોશના) વચ્ચે ઉષ્માનો વિનિમય થાય ત્યારે અવસ્થા-ફેરફાર થાય છે.
જ્યારે $-10\,^oC$ એ રહેલ $M_1$ ગ્રામ બરફને (વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 0.5\, cal\, g^{-1}\,^oC^{-1}$) $50\,^oC$ એ રહેલ $M_2$ ગ્રામ પાણીમાં મિશ્ર કરતાં અંતે બરફ રહેતો નથી અને પાણીનું તાપમાન $0\,^oC$ થાય છે. બરફની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા $cal\, g^{-1}$ માં કેટલી થાય?
દ્રવ્યને ગરમ કરવાથી કે ઠારણથી થતી અવસ્થા-ફેરફારની પ્રવૃત્તિ સમજાવો.
ઉષ્મા રૂપાંતરણના આધારે જોડકા જોડો :
કોલમ $-\,I$ | કોલમ $-\,II$ |
$(a)$ પ્રવાહીનું વાયુમાં રૂપાંતરણ કરવા માટે જરૂરી ઉષ્માનો જથ્થો | $(i)$ ગલન ગુપ્ત ઉષ્મા |
$(b)$ પ્રવાહીનું ઘન સ્વરૂપમાં રૂપાંતરણ કરવા માટે જરૂરી | $(ii)$ ઉત્કલન ગુપ્ત ઉષ્મા |
બરફ પર સ્કેટિંગ શાથી શક્ય બને છે ?
$m\, kg$ ના દળને તેના ગલનબિંદુ પર ઓગળેલ રાખવા માટે $P$ વોટ પાવરની જરૂર પડે છે.જ્યારે પાવર બંધ કરવામાં આવે ત્યારે તે $t\,sec$ સમયમાં ઘનમા ફરી જાય છે.તો તેના દ્રવ્યની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા કેટલી હશે?