સમૂહ $-13$ માં $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા અને સમૂહ $-14$ માં $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા પરમાણુક્રમાંક વધતાં વધારે સ્થાયી થાય છે. 

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store

સમૂહ$-13, 14, 15$ અને $16$ માં નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરના કારણે કહી શકાય કે સમૂહની સ્થાયી સંયોજકતા સમૂહની મહત્તમ સંયોજકતાના મૂલ્યમાંથી $2$ બાદ કરતાં મળે છે. આથી સમૂહ$-13$ ની સંયોજકતા $+8$ છે. તેની સ્થાયી સંયોજકતા $+1$ પણ મળે છે. બોરોનના નાના કદના કારણે તે મહત્તમ $B^{+3}$ સંયોજકતા ધરાવે છે. તેમાં તેનો ઑક્સિડેશન આંક $+3$ છે. $Tl$ માટે અને $Ga$ માટે $+1$ ઑક્સિડેશન અવસ્થા વધારે જોવા મળે છે. જે નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરને કારણે હોય છે. નવો દાખલ થતો ઇલેક્ટ્રૉન $ns$ કક્ષકની જગ્યાએ $(n -1)d$ કક્ષકમાં જાય છે. જે કેન્દ્રની વધારે નજીક હોય છે. આથી આકર્ષણ વધે છે. આથી $S$ કક્ષકમાં ઇલેક્ટ્રૉન બંધ બનાવવા માટે હાજર હોતા નથી. જેને નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર પણ કહી શકાય.$ns$ કક્ષકની બંધમાં ભાગ લેવા માટેની ક્ષમતામાં થતા ઘટાડાને નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર કહે છે. નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર $n$ નું મૂલ્ય $4$ કરતાં વધારે હોય ત્યારે વધારે જોવા મળે છે અને $n$ ના વધતા મૂલ્ય સાથે વધે છે.

આમ, સમૂહ$-14$ માં $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રૉન આવેલ હોવાથી તે $+1$ કે $-4$ ઑક્સિડેશન અવસ્થા આપી શકે છે.

$Ge, Sn$ અને $Pb\,+2$ ઑક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવે છે. કારણ કે તેમાં નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર જોવા મળે છે. $Sn^{+2}$ અને $Pb^{+2}$ સ્વભાવે આયોનિક હોય છે.$+2$ સંયોજકતાનું વલણ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે.

Similar Questions

ડાયબોરેનનું બંધારણ દોરો. 

ખોટું વિધાન પસંદ કરો.

એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઈડના દ્રાવણને શુષ્ક થાય ત્યા સુધી ગરમ કરતા શુ આપશે ?

  • [AIEEE 2005]

નીચેનામાંથી ક્યું વિધાન ખોટું છે ?

કોઈ એક ક્ષાર $X$ નીચે જણાવેલાં પરિણામો આપે છે :

$(i)$ તેનું જલીય દ્રાવણ લિટમસપત્ર પ્રત્યે બેઝિક છે.

$(ii) $ તેને સખત ગરમ કરતાં ફૂલીને કાચ જેવો ઘન પદાર્થ નું બને છે.

$(iii)$ જ્યારે આવા ગરમ દ્રાવણમાં સાંદ્ર $H_2SO_4$, ને ઉમેરવામાં આવે છે ત્યારે કોઈ એસિડ $ Z$ ના સફેદ સ્ફટિક મળે છે.

ઉપર દર્શાવેલી બધી પ્રક્રિયાઓ માટે સમીકરણો લખો અને $ X, Y$ અને $Z$ ને ઓળખો.