$70 \;cm$ લાંબા અને $4.00 \;kg$ દળના એક ધાતુના સળિયાને બંને છેડેથી $10\; cm$ દૂર મૂકેલ બે છરીધાર $(Knife-edges)$ પર ગોઠવેલ છે. એક છેડાથી $30\; cm$ દૂર એક $6.00 \;kg$ બોજને લટકાવવામાં આવેલ છે. છરીધાર પર પ્રતિક્રિયા બળો શોધો. (આ સળિયો. નિયમિત આડછેદનો અને સમાંગ છે તેમ ધારો.)

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store

એક સળિયો $AB$, છરી-ધારની સ્થિતિ $K _{1}$ અને $K _{2}$ આ સળિયાનું ગુરુત્વ કેન્દ્ર $G$ અને $P$ પર લટકાવેલ બોજ દર્શાવે છે.

નોંધો કે સળિયાનું વજન $W$ તેના ગુરુત્વ કેન્દ્ર પર લાગે છે. સળિયો એ સમાંગ અને એક સમાન આડછેદનો છે. તેથી $G$ એ સળિયાની મધ્યમાં છે. $AB =70 cm . AG =35 cm , AP$ $=30 cm , PG =5 cm , AK _{1}= BK _{2}=10 cm$ અને $K _{1} G$ $= K _{2} G =25 cm .$ ઉપરાંત $W = $ સળિયાનું વજન $=4.00 kg$ અને $W =$ લટકાવેલ વજન (બીજ) $=6.00 kg$ $R_{1}$ અને $R_{2}$ એ છરી ધાર આગળ ટેકા દ્વારા લાગતાં લંબ પ્રતિક્રિયાબળો છે.

આ સળિયાના સ્થાનાંતરીય સંતુલન માટે,

$R_{1}+R_{2}-W_{1}-W=0$       ...........$(i)$

નોંધો કે, $W_{1}$ અને $W$ એ શિરોલંબ દિશામાં નીચે તરફ લાગે છે અને $R_{1}$ અને $R_{2}$ એ શિરોલંબ દિશામાં ઉપર તરફ લાગે છે.

ચાકગતિય સંતુલનને ધ્યાનમાં લેવા માટે આપણે બળોની ચાકમાત્રા લઈએ છીએ. ચાકમાત્રા શોધવાનું સૌથી સુલભ બિંદુ એ $G$ છે. $R _{2}$ અને $W _{1}$ ની ચાકમાત્રા વિષમઘડી દિશામાં $(+ve)$ છે, જ્યારે $R _{1}$ ની ચાકમાત્રા સમઘડી દિશામાં $(-ve)$ છે.

ચાકળતિય સંતુલન માટે,

$-R_{1}\left( K _{1} G \right)+W_{1}( PG )+R_{2}\left( K _{2} G \right)=0$    .......$(ii)$

$W = 4.00\,g\, N$ અને $W_{1}=6.00 g$ $N$ આપવામાં આવ્યું છે. જ્યાં $g =$ ગુરુત્વ પ્રવેગ છે. આપણે $g=9.8 m / s ^{2}$ લઈએ છીએ.

સમીકરણ $(i)$ માં સંખ્યાત્મક મૂલ્યો મૂકતાં,

$R_{1}+R_{2}-4.00 g-6.00 g=0$

અથવા $R_{1}+R_{2}=10.00 g N$           ........$(iii)$

$=98.00 N$

$(ii)$ પરથી, $-0.25 R_{1}+0.05 W_{1}+0.25 R_{2}=0$

અથવા $R_{1}-R_{2}=1.2 g N =11.76 N$

$(iii)$ અને $(iv)$ પરથી $R_{1}=54.88 N$

$R_{2}=43.12 N$

આમ, આધારો પરનાં પ્રતિક્રિયા બળો $K _{1}$ પર આશરે $55 N$ અને $K _{2}$ પર આશરે $43 N$ છે.

888-s8

Similar Questions

$ABC$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ છે, જેનું કેન્દ્ર $O$ છે. $\vec{F}_{1}, \vec{F}_{2}$ અને $\vec{F}_{3}$ એ અનુક્રમે $AB, BC$ અને $AC$ બાજુ પર લાગતાં બળો છે. જો $O$ ને અનુલક્ષીને કુલ ટોર્ક શૂન્ય હોય, તો $\vec{F}_{3}$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?

  • [AIPMT 2012]

ચાકમાત્રા ના સિદ્ધાંતો પર કામ કરતાં ભૌતિક ત્રાજવા માં, જ્યારે ડાબા પલ્લાંમાં $5\, mg$ વજન મૂકવામાં આવે છે ત્યારે ત્રાજવાની દાંડી સમક્ષિતિજ થાય છે. બંને ખાલી પલ્લાં સમાન દળ ના છે. તો નીચેનામાથી શું કહી શકાય ?

  • [JEE MAIN 2017]

એક નિયમિત સળિયો $AB$ ની લંબાઇ $l$ અને દળ $m$ છે, તે બિંદુ $A$ ને અનુલક્ષીને ભ્રમણ કરે છે. સ્થિર સળિયાને સમક્ષિતિજ સ્થિતિમાંથી મુકત કરવામાં આવે છે. બિંદુ $A$ ને અનુલક્ષીને સળિયાની જડત્વની ચાકમાત્રા $ml^2/3 $ હોય, તો સળિયાનો પ્રારંભિક કોણીય પ્રવેગ કેટલો થશે?

  • [AIPMT 2006]

એક $8\,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થને $2\,kg$ દળ અને $1\,m$ લંબાઈ ધરાવતા એક નિયમિત સળિયા $CD$ ના એક છેડાથી લટકાવેલ છે, સળિયાનો બીજો છેડો આકૃતિમાં દર્શાવ્યા અનુસાર ઉર્ધ્વ (શિાોલંબ) દિવાલ સાથે ટકાવેલ છ. તે સળિયાને $A B$ તાર (કેબલ) વડે અવી રીતે ટેકવેલો છે કે જથી તંત્ર સંતુલનમાં રહે. કેબલમાં તણાવ $............\,N$ હશે.(ગુરુત્વીયપ્રવેગ $g=10\,m / s ^2$ )

  • [JEE MAIN 2023]

$r$ નળાકારની ફરતે દોરડું વીંટાળેલું છે અને જડત્વની ચાકમાત્રા $ I $ છે. દોરીના એક છેડે $m $ દળ જોડેલો છે. તેની સમક્ષિતિજ અક્ષ પર મુક્તપણે ભ્રમણ કરી શકે છે. જો $ m$ દળને $h$ ઊચાઈ એથી સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે ત્યારે તેના વેગ કેટલો થશે ?